Hermann Hesse - Demian

Wij, de mensen met het teken, werden met reden door de wereld voor uitzonderlijk, zelfs voor gek en gevaarlijk aangezien. We waren ontwaakten of ontwakenden en we streefden naar een steeds volmaakter wakker-zijn, terwijl het streven en het zoeken naar geluk van de anderen erop gericht was, hun idealen en plichten, hun leven en geluk voortdurend nauwer met dat van de massa te verbinden. Ook daar bestond streven, ook daar bestond kracht en grootheid. Maar terwijl, naar onze opvatting, wij getekenden de wil van de natuur tot het nieuwe, het zeldzame en toekomstige vertegenwoordigden, leefden de anderen in een wil tot bestendigen. Voor hen was de mensheid - waar ze net als wij van hielden – iets afgeronds, dat behouden en beschermd diende te worden. Voor ons was de mensheid een verre toekomst, waarheen we allen op weg waren, waarvan niemand een voorstelling had, waarvan nergens wetten stonden geschreven.

Hermann Hesse - Demian

Hermann Hesse - Demian

'We trekken de grenzen van onze persoonlijk­heid altijd veel te krap! We beschouwen alleen datgene als tot onze persoon behorend wat we als individueel herkennen, en als afwijkend be­schouwen. Maar we bestaan uit alles wat tot de wereld behoort, ieder van ons, en net zo goed als ons lichaam de genealogie van de ontwikke­ling tot aan de vis toe en nog veel verder terug in zich draagt, zo hebben wij in onze ziel alles wat er ooit in de menselijke geest heeft geleefd. Alle goden en duivels die ooit hebben bestaan, of het nu bij de Grieken en Chinezen of bij de Zoeloes is, zij huizen allen in ons, zijn aanwezig, als mogelijkheden, als wensen, als uitwegen. Als de mensheid zou uitsterven op een kind na dat op de helft van zijn ontwikkeling is blijven ste­ken en dat geen enkel onderwijs heeft genoten, dan zou dat kind de gehele loop der dingen te­rug vinden, het zou goden, demonen, paradij­zen, geboden en verboden, oud en nieuw testa­ment, alles zou het weer kunnen voortbrengen.'

Demian - Hermann Hesse

Demian - Hermann Hesse

Ook onschuldige mensen blijft het nauwelijks bespaard dat zij een of meerdere malen in hun leven in konflikt komen met de schone deugden van piëteit en dankbaarheid. Iedereen moet eens de stap nemen die hem scheidt van zijn vader, zijn leermeesters, iedereen moet iets er­varen van de hardheid der eenzaamheid, al kun­nen ook de meeste mensen dat maar in ge­ringe mate verdragen en kruipen zij al spoe­dig weer ergens veilig weg. - Ik was van mijn ouders en hun wereld, de 'lichte' wereld van mijn mooie kinderjaren niet gescheiden via een heftige strijd, maar ik was langzaam en bijna onmerkbaar verder van hen verwijderd en van hen vervreemd. Ik had er verdriet van, als ik thuiskwam beleefde ik vaak droeve uren; maar het greep mij niet intens aan, het was draaglijk.

Maar daar waar we niet uit gewoonte, maar uit de diepste impuls liefde en eerbied hebben bewezen, daar, waar wij geheel vanuit ons eigen hart discipelen en vrienden zijn geweest- daar is het een bitter en vreselijk moment als we plotseling menen te ontdekken dat de belang­rijkste stroom in ons zich van de beminde wil verwijderen. Dan richt elke gedachte die de vriend en leermeester afwijst zich met een giftige angel tegen ons eigen hart, dan treft elke af­weerslag ons eigen gezicht. Dan duiken bij de­gene die dacht dat hij een deugdelijke moraal met zich meedroeg de namen 'trouweloosheid' en 'ondankbaarheid' op, als smadelijke kreten en brandmerken, dan zoekt het verschrikte hart angstig toevlucht in de lieflijke dalen der kinderdeugden en het kan niet geloven, dat ook deze breuk moet geschieden, ook deze band verbro­ken moet worden.

Hermann Hesse - uit: Demian